PHP ile IBAN Doğrulama ve Çözümleme

Finansal projelerde hatalı para transferlerini önlemek için IBAN doğrulaması hayati önem taşır. Sadece karakter sayısını kontrol etmek yeterli değildir; IBAN'ın içindeki kontrol basamaklarını (checksum) matematiksel olarak doğrulamak gerekir.

Türkiye IBAN Yapısı

Türkiye'de kullanılan IBAN'lar standart olarak 26 karakterden oluşur ve şu yapıya sahiptir:

PHP IBAN Doğrulama Fonksiyonu

Aşağıdaki fonksiyon, herhangi bir kütüphane gerektirmeden MOD 97 algoritmasını kullanarak IBAN'ın matematiksel olarak geçerli olup olmadığını kontrol eder.

<?php

function verifyIBAN($iban)
{
    $iban = str_replace(' ', '', $iban);
    $iban = strtoupper($iban);

    if (strlen($iban) < 4) {
        return false;
    }

    // Ülke bazlı uzunluk kontrolü (Türkiye için 26)
    if (substr($iban, 0, 2) === 'TR' && strlen($iban) !== 26) {
        return false;
    }

    // İlk 4 karakteri sona taşı
    $checkIban = substr($iban, 4) . substr($iban, 0, 4);

    // Harfleri rakama çevir (A=10, B=11, ..., Z=35)
    $digits = '';
    foreach (str_split($checkIban) as $char) {
        if (is_numeric($char)) {
            $digits .= $char;
        } else {
            $digits .= ord($char) - 55;
        }
    }

    // Büyük sayılarla mod işlemi (BCMath yoksa manuel döngü)
    $remainder = 0;
    foreach (str_split($digits, 7) as $part) {
        $remainder = ($remainder . $part) % 97;
    }

    return $remainder === 1;
}

IBAN Çözümleme (Parsing)

Doğrulanmış bir IBAN içerisinden banka kodunu ve hesap numarasını ayıklamak için şu fonksiyonu kullanabilirsiniz:

function parseIBAN($iban)
{
    $iban = str_replace(' ', '', $iban);
    
    return [
        'country' => substr($iban, 0, 2),
        'check'   => substr($iban, 2, 2),
        'bank'    => substr($iban, 4, 5),
        'account' => substr($iban, 10, 16)
    ];
}

1. MOD 97 Algoritması: IBAN doğrulamada dünya standardı olan bu algoritma, ilk dört karakterin sona eklenip harflerin sayıya çevrilmesiyle çalışır.

2. Karakter Temizliği: Kullanıcılar genellikle IBAN'ı boşluklu kopyalar. str_replace ile boşlukları temizlemek kullanıcı deneyimini artırır.

3. Büyük/Küçük Harf: Algoritmanın sağlıklı çalışması için strtoupper kullanımı zorunludur.